Türkiye’de gemi acenteliği sektörü, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın yayımladığı yeni yönetmelikle birlikte sınıflandırma, yetki belgesi zorunluluğu ve sermaye şartları gibi önemli değişimleri içeren kapsamlı bir dönüşüm sürecine giriyor
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından hazırlanarak Resmî Gazete’de yayımlanan yeni Gemi Acenteleri Yönetmeliği, Türkiye’deki gemi acentelerini yakından ilgilendiren kapsamlı bir düzenlemeyi beraberinde getiriyor. Bu yönetmelik, acentelerin yetkilendirilmesinden personelin eğitimine, mali yeterlilikten uygulanacak disiplin cezalarına kadar birçok alanda yeni kurallar getiriyor.
Faaliyet Alanları Sınıflandırıldı
Yeni yönetmelikle birlikte gemi acentelerinin faaliyet gösterebileceği alanlar A, B ve C olmak üzere üç sınıfa ayrıldı. Buna göre:
- A sınıfı acenteler, Türk Boğazları da dahil olmak üzere tüm bölgelerde hem gemilere hem de yatlara hizmet sunabilecek.
- B sınıfı acenteler, Türk Boğazları dışında kalan bölgelerde gemilere, tüm bölgelerde ise yalnızca yatlara hizmet verebilecek.
- C sınıfı acenteler ise sadece yat acenteliği alanında çalışabilecek.
Yetki Belgesi Artık Zorunlu
Gerçek veya tüzel kişilerin gemi acenteliği yapabilmesi için faaliyet alanlarına uygun bir yetki belgesi alması şart koşuldu. Bu belgeye sahip olmayanlar, gemi sahibi, kaptan, işletmeci veya kiracı adına acentelik hizmeti veremeyecek.
Yetki belgeleri 5 yıl geçerli olacak ve süre sonunda yeniden incelenecek. Belgelerin devredilmesi kesinlikle yasaklanırken, yalnızca adına düzenlenen kişi veya şirket tarafından kullanılabileceği hükme bağlandı.
Sermaye Gereklilikleri Netleşti
Mali yeterlilik kriterleri de yönetmelikte açıkça tanımlandı. Buna göre asgari ödenmiş sermaye şartları şöyle belirlendi:
- A sınıfı acenteler için 5 milyon TL
- B sınıfı acenteler için 1 milyon TL
- C sınıfı acenteler için 500 bin TL
Ayrıca, acentelerin şube açmaları durumunda ek sermaye zorunluluğu da getirilecek.
Personel İçin Eğitim ve Sınav Koşulu
Yeni düzenlemeyle, gemi acentesi çalışanları için eğitim ve sınav sistemi yeniden yapılandırıldı. Acentelerde görev almak isteyen kişilerin, belirlenen eğitim programlarına katılması ve yapılacak sınavda başarılı olması gerekecek.
Denizcilik alanında yükseköğretim mezunu olanlar eğitimden muaf tutulacak, ancak sınava girme zorunlulukları devam edecek. Personel tanıtım belgeleri 5 yıl süreyle düzenlenecek ve bu sürenin sonunda yenileme eğitimine katılmak şart olacak.
Denetim ve Cezai Yaptırımlar Artırıldı
Yönetmelikle birlikte Gemi Acenteleri Disiplin Komisyonu (GADK) kuruldu. Bu komisyon; mesleki yetersizlik, disiplinsizlik, etik kurallara aykırı davranışlar ve mevzuata uymayan işlemlerle ilgili değerlendirme yapma yetkisine sahip olacak.
Tekrarlayan ihlaller durumunda, uyarıdan belgenin geçici olarak askıya alınmasına ve hatta yetki belgesinin tamamen iptaline kadar varan yaptırımlar uygulanabilecek. Ayrıca, gerçek dışı belge sunan, başka bir acentenin bilgilerini izinsiz kullanan veya mevzuata aykırı işlem yaptığı tespit edilen acentelerin belgeleri iptal edilebilecek.
Dijital Sistem: GABS Dönemi Başlıyor
Tüm başvuru, kayıt, belge ve denetim işlemleri artık Gemi Acenteliği Bilgi Sistemi (GABS) üzerinden yürütülecek. Yeni sistem aynı zamanda eğitim ve sınavların çevrimiçi olarak yapılmasına da olanak sağlayacak.
Bu düzenlemelerle birlikte, acente çalışanlarının kayıt altına alınması, sektördeki hizmet kalitesinin yükseltilmesi ve denetim mekanizmasının güçlendirilmesi amaçlanıyor.
