Kabotaj Kanunu’nun yürürlüğe girişinin 100. yılına denk gelen 5. Türkiye Denizcilik Zirvesi, geçmişe dönük bir anma programının ötesine geçerek Türk denizciliğinin gelecek vizyonunu şekillendiren kapsamlı bir platforma dönüştü. İki gün boyunca kamu, özel sektör, uluslararası kuruluşlar ve akademiyi aynı çatı altında buluşturan zirvede; deniz ticaretinden gemi inşaya, limancılıktan mavi ekonomiye, dijitalleşmeden yeşil dönüşüme uzanan geniş bir gündem ele alındı.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı koordinasyonunda, Denizcilik Genel Müdürlüğü tarafından Tersane İstanbul’da düzenlenen zirvenin açılışı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu tarafından gerçekleştirildi. Açılış oturumunda İMEAK Deniz Ticaret Odası Başkanı Tamer Kıran, Denizcilik Genel Müdürü Ünal Baylan ve IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez‘in konuşmaları, organizasyonun uluslararası niteliğini daha ilk oturumdan ortaya koydu. Yerli ve yabancı kamu temsilcileri, uluslararası kuruluşlar, akademi ve özel sektörün geniş katılımı, zirveyi Türkiye sınırlarını aşan bir denizcilik buluşmasına dönüştürdü.
Kabotaj’ın 100. yılı geçmişi anlatırken geleceği tartıştı
Zirvenin ilk oturumu, Kabotaj Kanunu’nun 100. yılına ayrıldı. “Kabotajın 100. Yılı: Denizci Millet, Denizci Ülke” başlıklı oturumda, Tamer Kıran Türk deniz ticaretinin yüzyıllık gelişimini verilerle ortaya koyarken, Prof. Dr. Hüseyin Bağcı deniz ticaretini jeopolitik ve jeoekonomik boyutlarıyla değerlendirdi. Denizcilik Genel Müdürü Ünal Baylan sektörün mevcut konumu ve gelecek hedeflerine ilişkin değerlendirmelerini paylaşırken, Prof. Dr. İskender Pala ise Osmanlı’nın denizcilik mirasını tarihsel bir perspektifle ele aldı.
Oturumun ortak mesajı açıktı: Kabotaj Kanunu, yalnızca tarihsel bir kazanım değil; Türkiye’nin denizlerdeki egemenlik anlayışının ve denizcilik politikalarının temel dayanaklarından biri olmayı sürdürüyor. Bu nedenle 100. yıl, geçmişi anmanın yanı sıra ikinci yüzyılın yol haritasını değerlendirmek için de önemli bir eşik niteliği taşıdı.
Mavi ekonomi artık çok daha geniş bir perspektifle ele alınıyor
Zirvenin ikinci günü, “Mavi Ekonomi ve Denizlerin Sürdürülebilir Geleceği” başlıklı Bakan Yardımcıları Oturumu ile başladı. Ulaştırma ve Altyapı, Dışişleri, Millî Savunma, Tarım ve Orman ile Millî Eğitim bakan yardımcılarının aynı platformda bir araya gelmesi, denizciliğin ulaştırma ekseninin ötesine geçtiğini gösterdi.
Denizlerde hak ve menfaatlerin korunması, çevre politikaları, deniz emniyeti, eğitim ve doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi gibi başlıklar, mavi ekonominin çok disiplinli yapısını ortaya koydu. Denizcilik, bu oturumda ekonomik bir faaliyet alanı olmanın ötesinde; dış politika, güvenlik, çevre ve insan kaynağıyla doğrudan bağlantılı stratejik bir başlık olarak değerlendirildi.
Bölgesel iş birliklerinden küresel gündeme
Azerbaycan, Gürcistan ve Rusya’dan üst düzey denizcilik otoritelerini buluşturan oturumda; dijitalleşme, yapay zekâ, iklim değişikliği, jeopolitik krizlerin ticaret rotalarına etkileri ve bayrak devletlerinin sorumlulukları masaya yatırıldı.
Türkiye’nin Karadeniz, Hazar ve Kafkasya eksenindeki konumu dikkate alındığında, bölgesel iş birliklerinin geliştirilmesine yönelik mesajlar zirvenin dikkat çeken başlıkları arasında yer aldı.
Küresel deniz ticaretinin yeni dengeleri
Zirvenin en geniş uluslararası katılımlı oturumlarından biri olan “Küresel Deniz Ticaretinde Dayanıklılık ve Kırılganlık” başlıklı panelde, denizciliğin küresel ölçekte karşı karşıya bulunduğu dönüşüm farklı açılardan değerlendirildi.
Türk P&I Genel Müdürü R. Ufuk Teker, İstanbul’un kıtaları buluşturan stratejik rolüne dikkat çekerken; EMSA Direktörü Maja Markovčić Kostelac insan unsurunun dayanıklılıktaki önemini vurguladı. BIMCO Genel Sekreteri ve CEO’su David Loosley, UNCTAD Genel Sekreter Vekili Pedro Manuel Moreno, ICS Genel Sekreteri Thomas Kazakos ve DP World Küresel Operasyon Direktörü Abdulla Al Hashmi ise küresel ticaret, tedarik zincirleri, limanların dönüşümü ve dijitalleşmeye ilişkin değerlendirmelerini paylaştı.
Oturum boyunca dile getirilen ortak tema; küresel deniz ticaretinin artık yalnızca kapasiteyle değil, dijital altyapı, çevresel uyum, krizlere dayanıklılık ve uluslararası iş birlikleriyle şekillendiği yönündeydi.
Denizcilik diplomasisi zirvenin öne çıkan başlıklarından biri oldu
İki bölüm halinde gerçekleştirilen Bakanlar Oturumu, Türkiye’nin denizcilik alanındaki diplomatik temaslarının kapsamını da ortaya koydu. Mısır, Somali, Pakistan, Türkmenistan, Gürcistan ve İtalya’dan üst düzey temsilcilerin katılımı, denizcilik gündeminin farklı coğrafyalarla kurulan iş birlikleri üzerinden ele alındığını gösterdi.
Zirve kapsamında Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun Somali, Türkmenistan ve IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez ile gerçekleştirdiği ikili görüşmeler ise organizasyonun yalnızca fikir alışverişi yapılan bir platform olmadığını, somut diplomatik temaslara da zemin hazırladığını ortaya koydu.
Veriler fırsatları ve kırılganlıkları birlikte gösterdi
Zirvenin dikkat çeken sunumlarından birini gerçekleştiren CoreX Holding ve Yılport Holding Yönetim Kurulu Başkanı Yüksel Yıldırım, Türkiye’nin dünya ticaret filosunda 11’inci sıraya yükseldiğini hatırlatırken, finansmana erişim ve rekabet gücünün korunmasının sektörün önündeki temel başlıklar arasında yer aldığını vurguladı.
Prof. Dr. Soner Esmer ise son 25 yılda dünya deniz ticaretindeki yük hacminin iki katına çıkmasına karşın Türkiye limanlarındaki yük hacminin üç kat büyüdüğünü belirtti. Liman altyapısındaki gelişim, konteyner hacmindeki artış ve önümüzdeki dönemde Orta Koridor, Kalkınma Yolu ile İstanbul Kuzey Demiryolu Geçişi gibi projelerin oluşturacağı yeni fırsatlar da sunumun öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.
Bu iki değerlendirme birlikte ele alındığında, Türk denizciliğinin önemli bir büyüme ivmesi yakaladığı görülürken; rekabet gücünün korunması, finansman olanaklarının geliştirilmesi ve katma değerli büyümenin sürdürülmesi gerekliliği de net biçimde ortaya konuldu.
Güçlü rakamlar, yeni hedefler
Zirvenin ödül töreninde konuşan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Türk denizciliğinin son 23 yılda ulaştığı ölçeği ortaya koyan verileri paylaştı. Türkiye’nin 2002 yılında dünya ticaret filosunda 17. sırada yer alırken bugün 2 bin 234 gemi ve 51,8 milyon ton kapasitesiyle 11. sıraya yükseldiğini belirten Yılmaz; 218 liman, 65 yat limanı, 85 tersane, yaklaşık 144 bin gemi insanı ve mega yat üretiminde dünya ikinciliği gibi göstergelerin sektörün ulaştığı seviyeyi ortaya koyduğunu ifade etti.
Ödül töreninde ayrıca denizcilik alanındaki yenilikçi proje yarışmasının kazananları açıklanırken, İMEAK Deniz Ticaret Odası Başkanı Tamer Kıran‘a da “Denizcilik Sektörüne Katkı” ödülü takdim edildi.
İkinci yüzyıla yönelik ortak vizyon
- Türkiye Denizcilik Zirvesi, Kabotaj Kanunu’nun 100. yılını simgesel bir kutlamanın ötesine taşıyarak sektörün mevcut durumunu, küresel gelişmeleri ve gelecek hedeflerini aynı platformda değerlendiren kapsamlı bir buluşma oldu.
Tarihsel miras, uluslararası iş birlikleri, yeşil ve dijital dönüşüm, bölgesel ticaret koridorları, finansman, rekabet gücü ve insan kaynağı gibi başlıkların birlikte ele alınması, Türk denizciliğinin ikinci yüzyılına ilişkin çok boyutlu bir perspektif sundu.
Zirvede ortaya konulan değerlendirmeler, Türkiye’nin denizcilikte ulaştığı noktayı ortaya koyarken, bundan sonraki dönemde rekabetçiliği güçlendirecek politikalar, uluslararası iş birlikleri ve sürdürülebilir büyümenin sektörün öncelikli gündem maddeleri olmaya devam edeceğine işaret etti.
