Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından bu yıl dördüncüsü düzenlenen Türkiye Denizcilik Zirvesi, 1 Temmuz Denizcilik ve Kabotaj Bayramı kapsamında İstanbul Haliç Kongre Merkezi’nde gerçekleştirildi.
Zirve’nin açılışına Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Bakan Yardımcıları Durmuş Ünüvar ve Osman Boyraz, Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu, Kuzey Deniz Saha Komutanı Koramiral Mustafa Kaya, Denizcilik Genel Müdürü Ünal Baylan, Kıyı Emniyeti Genel Müdürü Mustafa Bankaoğlu, İMEAK Deniz Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Tamer Kıran, Meclis Başkanı Başaran Bayrak, Piri Reis Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nafiz Arıca, Yönetim Kurulu Üyeleri, Şube Başkanları, Meclis Üyeleri ve denizcilik sektörü temsilcileri katıldı.
Zirvede Türk bayraklı ticaret filosunun yeşil dönüşüm sürecine katkı sunmak amacıyla 14 milyon dolarlık gemi yenileme teşvik paketi açıklandı. “Temiz Denizlerde Güvenli, Emniyetli ve Sürdürülebilir Denizcilik” temasıyla düzenlenen zirvede, Türk denizciliğinin geleceğine ilişkin önemli mesajlar verildi.
Uraloğlu, “1 Temmuz’da 99. yıl dönümünü kutladığımız Denizcilik ve Kabotaj Bayramı, Türk denizciliğinin bağımsızlığını pekiştiren 1926 tarihli Kabotaj Kanunu’nun yürürlüğe girişini simgeliyor. Bu anlamlı bayram, milletimizin Mavi Vatan’a olan sarsılmaz bağlılığının ve denizciliğe verdiği önemin en güçlü göstergesidir” dedi. Kabotaj Bayramı vesilesiyle Mavi Vatan’ın her noktasında fedakârca görev yapan tüm denizcilere teşekkür eden Uraloğlu, sağlık, huzur ve emniyet dolu bir çalışma hayatı temennisinde bulundu.
Konuşmasında denizcilik sektörünün küresel ticaretteki rolüne de dikkat çeken Bakan Uraloğlu, Türkiye’nin jeopolitik konumunun sunduğu fırsatlara değinerek, “Tarihi İpek Yolu’nun devamı olan Orta Koridor’un kilit noktasıyız. Türk Boğazları’nın kontrolünü elinde tutan bir ülke olarak Akdeniz ve Karadeniz havzalarında ticaretin merkezindeyiz” dedi.
Bakan Uraloğlu, İran-İsrail geriliminde Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin deniz yollarının küresel ticaret için taşıdığı önemi bir kez daha gösterdiğini vurguladı. Türkiye’nin Afrika limanlarını Kalkınma Yolu ve Orta Koridor üzerinden birbirine bağlayacak yeni bir lojistik vizyon ortaya koyduğunu da belirtti.
Afrika limanları Türkiye üzerinden küresel koridorlara bağlanacak
Uraloğlu, 27-29 Haziran tarihlerinde İstanbul’da düzenlenen Küresel Ulaştırma Koridorları Forumu’nun, küresel ticaretin sürekliliğini sağlamak açısından tarihi bir adım olduğunu belirtti. “80 ülkeden 38 bakan, 17 bakan yardımcısı ile 30’dan fazla uluslararası kuruluşun üst düzey yöneticisinin katıldığı forumda, 12 anlaşma ve mutabakat zaptı imzaladık, 19 ülkeyle ikili görüşmeler gerçekleştirdik” diyen Uraloğlu, deniz taşımacılığına yeni bir soluk getirecek en dikkat çekici gelişmenin ise Somali, Gana, Moritanya, Kongo Cumhuriyeti, Cibuti, Liberya ve Gine ile kurulan Ortak Yönlendirme Komitesi olduğunu söyledi.
Bu komitenin, Afrika limanlarını Türkiye üzerinden Kalkınma Yolu ve Orta Koridor’a bağlayarak kıtanın diğer ülkelerine de açık bir iş birliği platformu oluşturacağını ifade eden Uraloğlu, “Bu adım, Türkiye’yi küresel lojistik ağların merkezine taşıyacak, Afrika’nın denize kıyısı olmayan ülkelerinin ticaret potansiyelini artıracaktır. Forum, küresel ticarette Türkiyesiz bir koridorun düşünülemeyeceğini bir kez daha ortaya koymuş, ülkemizin jeostratejik konumunu ve liderliğini pekiştirmiştir” dedi.
Dış ticarete denizyolu taşımacılığının önemi
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 2024 yılında dünya yük taşımacılığının yüzde 88’inin denizyoluyla gerçekleştiğini, küresel denizyolu yük trafiğinin ise yüzde 2,4 artışla 12 milyar 643 milyon tona ulaştığını belirtti. Türkiye’de dış ticaret taşımalarının yüzde 86’sının denizyoluyla yapıldığını vurgulayan Uraloğlu, bu verilerin denizciliğin uluslararası ticaretteki belirleyici rolünü ortaya koyduğunu ifade etti.
Türk sahipli deniz ticaret filosunun 2 bin 154 gemi ve 52,9 milyon dedveyt ton kapasitesiyle dünya sıralamasında 11’inci sırada yer aldığını aktaran Uraloğlu, 2024 yılında limanlarda 531,7 milyon ton yük ve 13,5 milyon TEU konteyner elleçlendiğini, Ambarlı, Kocaeli, Mersin ve Tekirdağ limanlarının dünyanın en işlek 100 konteyner limanı arasında bulunduğunu söyledi.
2025’in ilk 5 ayında yüzde 3 artışla 230 milyon ton yük ve 5,8 milyon TEU konteyner elleçlendiğini açıklayan Uraloğlu, yıl sonuna kadar 560 milyon ton yük ve 14 milyon TEU’nun üzerinde bir elleçleme hacmi öngördüklerini ifade etti.
Kruvaziyer turizminde de büyük bir ivme yakalandığını söyleyen Uraloğlu, 2024’te limanlara yanaşan kruvaziyer gemi sayısının 1.195’e, yolcu sayısının ise yüzde 22,5 artışla 1,9 milyona ulaştığını belirtti. 2025’in ilk 5 ayında yolcu sayısının yüzde 33 artarak 440 bine yükseldiğini ifade eden Uraloğlu, yıl sonu itibarıyla 2 milyon yolcunun aşılmasının beklendiğini kaydetti.
Türkiye gemi inşasında küresel sıralamada ilk 10’da
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, gemi inşa sanayisinin küresel ölçekte güçlü bir konuma sahip olduğunu belirterek, sektörde 94 binden fazla kişiye istihdam sağlandığını açıkladı. Türkiye’nin 85 faal tersanesiyle, gemi siparişinde dünyada 9’uncu, tonajda ise 11’inci sırada yer aldığını ifade etti.
2024 yılında 1,91 milyar dolarlık gemi ve yat ihracatı gerçekleştirildiğini aktaran Uraloğlu, 23 gemi geri dönüşüm tesisiyle Türkiye’nin bu alanda dünyada 4’üncü, Avrupa’da ise lider durumda olduğunu vurguladı. Ayrıca 174 tekne imal ve çekek yeri, 38 yüzer havuz ve 11 kuru havuz ile sektörün altyapısının sürekli güçlendirildiğini dile getirdi.
Filonun yenilenmesine yönelik hurda gemi teşvik programı kapsamında bugüne kadar 14 milyon dolarlık destek sağlandığını belirten Uraloğlu, teşvik miktarını artırmak amacıyla yeni düzenlemeler yapıldığını da söyledi. Diğer yandan, uzun süredir sürdürülen ÖTV’siz yakıt desteği kapsamında şimdiye dek toplam 7,2 milyon ton yakıt verildiğini, bu yolla 17,5 milyar liralık verginin tahsilinden vazgeçildiğini ifade etti.
Türk Boğazları’ndan uğraksız geçen gemilerden alınan geçiş ücretlerinin Altın Frank değeri üzerinden güncellendiğini de hatırlatan Uraloğlu, bu uygulamanın her Kabotaj Bayramı’nda güncellenmeye devam edeceğini söyledi.
Deniz emniyetinde yeni adımlar
Türk Boğazları’ndan uğraksız geçen gemiler için alınan geçiş ücretlerinin Altın Frank değeri güncellenirken, bu uygulamanın her yıl Kabotaj Bayramı’nda sürdürüleceği bildirildi. Doğu Akdeniz Gemi Trafik Hizmetleri Sistemi Projesi’nin 2026’da tamamlanarak hizmete alınacağını, Marmara için de benzer bir çalışmanın fizibilite sürecinde olduğunu belirten Uraloğlu, bu projelerin Mavi Vatan’daki egemenliği pekiştireceğini vurguladı.
Deniz denetim faaliyetlerinin de arttığını dile getiren Uraloğlu, sadece 2024 yılında liman kontrol botlarıyla 14 binin üzerinde idari işlem yapıldığını söyledi. AB modeliyle uyumlu yeni mevzuatla standart altı gemilerin limanlara girişlerinin engelleneceğini duyurdu.
Deniz insanları ve eğitim öncelikli gündem
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, denizcilik sektörünün en temel unsurlarından birinin gemi insanları olduğunu belirterek, 8 bin 300’ü kadın olmak üzere 141 bini aşkın aktif gemi insanının, uluslararası pazarda Türkiye adına güçlü bir insan kaynağı oluşturduğunu söyledi. Uraloğlu, “104 akredite eğitim kurumumuzla nitelikli denizcilik personeli yetiştiriyoruz” dedi.
Bakan Uraloğlu, Gemi İnsanları Bilgi Sistemi’nin güncellenerek işlemlerin hızlandırıldığını, e-Devlet entegrasyonu sayesinde belge ihtiyaçlarının azaltıldığını aktardı. Ayrıca, Denizde Çalışma Sözleşmesi’ne (MLC) taraf olma çalışmalarının 2024 yılı içinde tamamlanacağını ifade ederek şunları söyledi:
“Şu anda Meclis’te olan süreçle birlikte yıl bitmeden sözleşmeye taraf olacağız. Böylece bu konuyu gündemimizden uzun vadeli olarak çıkarmış olacağız. Ayrıca deniz iş kanunu değişikliği için de çalışmalar başlattık.”
Türkiye’nin Mavi Vatan’da ve dünya denizlerinde lider bir denizci ülke olma yolunda emin adımlarla ilerlediğini vurgulayan Uraloğlu, özel sektörle iş birliği içinde küresel rekabet ortamında daha güçlü bir konuma ulaşmak için çalışmaların sürdüğünü belirtti. Uraloğlu, 4. Türkiye Denizcilik Zirvesi’nin sektöre yeni ufuklar kazandırmasını temenni etti.
Tamer Kıran: “Dönüşüm devlet desteğiyle mümkün”
Zirvede konuşan İMEAK Deniz Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Tamer Kıran, yeşil dönüşümün sektör için kaçınılmaz olduğunu, ancak bu sürecin devlet desteği olmadan tamamlanamayacağını söyledi. Kıran, “Gemilerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarını azaltmak, enerji verimliliğini artırmak ve alternatif yakıt sistemlerine geçmek için altyapı yatırımları, gemi modernizasyonları ve ciddi AR-GE harcamaları gerekiyor” dedi.
UNCTAD verilerine göre gemi dönüşümleri için yılda 8–28 milyar dolar, yakıt altyapısı içinse 29–90 milyar dolar yatırım gerektiğini kaydeden Kıran, bu finansman yükünün sadece sektörle sınırlı kalamayacağını, kamu-özel sektör iş birliğinin önem taşıdığını vurguladı.
Kıyı elektrik sistemleri, yakıt ikmal altyapıları gibi yeşil teknolojilere yapılan yatırımların da teşvik kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini söyleyen Kıran, sektörün tüm bileşenleriyle ortak vizyonla hareket etmesinin şart olduğunu dile getirdi.
Zirvede ödüller takdim edildi
Zirve kapsamında sektörün başarılı temsilcilerine ödüller verildi. Bakan Abdulkadir Uraloğlu, Denizcilik Genel Müdürü Ünal Baylan ve DTO Başkanı Tamer Kıran, ödül kazananlara plaketlerini sundu. Uraloğlu’na günün anısına “Makine Telgrafı” hediye edildi. Eski DTO Başkanı Cengiz Kaptanoğlu’na ise “Duayen Denizci” ödülü takdim edildi.
