Sanayiciler enflasyonla mücadele sürecinin maliyetini kapasite kayıplarıyla hissederken, limanlardaki tonaj verileri imalat sanayiindeki daralmanın belirginleştiğini ortaya koydu. Türk limancılık sektörü, 2025 yılındaki rekor performansın ardından 2026 yılına sert bir düşüşle girdi.
Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2026 yılı ocak ayında ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,9 azalarak 20 milyar 328 milyon dolara geriledi. İthalat ise yüzde 0,03 artışla 28 milyar 681 milyon dolar olarak gerçekleşti. Böylece dış ticaret hacmi yüzde 1,7 düşüşle 49 milyar 9 milyon dolar oldu.
Denizcilik Genel Müdürlüğü’nün liman istatistikleri, ithalatın finansal değer bazında sınırlı kalmasına karşın tonaj bazında belirgin bir gerilemeye işaret etti.
Tonaj kaybı 4 milyon tonu aştı
Ocak ayında toplam yük elleçlemesi yıllık bazda yüzde 8,6 düşerek 48,6 milyon tondan 44,4 milyon tona geriledi. Böylece tonaj kaybı 4 milyon tonu aştı. Aynı dönemde ihracat tonajı yüzde 17,1, ithalat tonajı ise yüzde 11,3 azaldı. Konteyner hacmi de yıllık bazda yüzde 6,6 küçüldü.
Ekonomim.com’dan Aysel Yücel’in haberine göre; Türkiye Liman İşletmecileri Derneği (TÜRKLİM) Başkanı Hamdi Erçelik, 2025’in yüzde 4 artışla 553,2 milyon tonla cumhuriyet tarihinin rekor yılı olduğunu hatırlatarak, “Maalesef 2026’ya iyi başlamadık. Hem ihracatta hem ithalatta yaşanan daralma, küresel yavaşlama karşısında temkinli olmamız gerektiğini gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu.
“Ocak verisi sıra dışı”
Piri Reis Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Soner Esmer, Ocak 2026 verilerinin dikkat çekici olduğunu belirterek, meslek hayatında benzer bir tabloyla ilk kez karşılaştığını ifade etti. Esmer, ihracat tonajındaki yüzde 17,1’lik düşüşün arkasında ihracat değerindeki gerilemenin bulunduğunu söyledi.
Ocak 2026’da dış ticaret açığının yüzde 11,2 artışla 8,4 milyar dolara yükseldiğine dikkat çeken Esmer, baskılanan kur ve yüksek üretim maliyetlerinin ihracatçının rekabet gücünü zayıflattığını ve liman çıkış hızını düşürdüğünü kaydetti. İthalatın değer bazında düşmemesine rağmen tonaj bazında yüzde 11,3 gerilemesini ise “değer-hacim ayrışması” ile açıkladı.
Hammadde girişinde sert düşüş
Liman tonajını ağırlıklı olarak hurda demir, kömür, tahıl, maden ve ham petrol gibi yüksek hacimli dökme yüklerin belirlediğini hatırlatan Esmer, sanayideki yavaşlamanın bu kalemlerde ithalatı düşürdüğünü söyledi.
Ürün bazlı incelemede özellikle taş kömürü ve yakıt ithalatında ciddi gerileme görüldüğünü belirten Esmer, taş kömüründeki 2 milyon tonun üzerindeki düşüşün toplam ithalat kaybının yaklaşık yarısını tek başına açıkladığını ifade etti. Bu durumun enerji santralleri ile demir-çelik gibi ağır sanayi tesislerinde hammadde girişindeki daralmayı yansıttığı vurgulandı.
İmalattaki yavaşlamanın limanlara yansıması
Metal ürünleri ithalatındaki gerilemeye de dikkat çeken Esmer, bunun imalat sanayiindeki yavaşlamanın limanlardaki somut göstergesi olduğunu söyledi. Ayrıca gübre ihracatında da kayda değer bir düşüş gözlendiği belirtildi.
Boş konteyner hareketi arttı
Ocak verilerinin genel görünümünün zayıf olduğunu belirten Esmer, konteyner tarafında da daralma yaşandığını ifade etti. Buna göre konteyner hacmi yüzde 6,6 küçülürken, ihracat konteynerleri içindeki boş konteyner hareketliliği yüzde 31 arttı.
Yük grupları incelendiğinde yalnızca sıvı dökme yüklerde sınırlı artış görülürken, kuru dökme ve genel kargoda çift haneli düşüşler kaydedildi. Ro-Ro taşımaları yüzde 12, otomobil ve diğer araç taşımaları yüzde 28, kruvaziyer yolcu sayısı ise yüzde 12 geriledi.
Liman bazlı performans
Liman başkanlıkları bazında toplam yükte ilk sırada yer alan Aliağa’da düşüş yüzde 3,3 olurken, ikinci sıradaki Kocaeli’de yüzde 19,2’lik sert gerileme yaşandı. İlk 10 liman içinde yalnızca Mersin, Ambarlı ve Samsun artış gösterebildi. Konteyner tarafında da benzer şekilde ilk 5 liman içinde sadece Ambarlı ve Mersin büyüme kaydetti.
